In oktober 2009 kondigt Nikon de D3S aan en deze camera is eind november 2009 ook leverbaar. Sindsdien is de D3S meerdere keren beschreven en aan de tand gevoeld. Nu de camera ruim één jaar op de markt is heeft het wel zin om een overzicht te maken.
Geen D3H.
Nikon is in september 1999 begonnen met de D1 (2,6 megapixel) en in november 2001 kwamen er 2 opvolgers: de D1X en de D1H. De X (5,47 megapixel) variatie stond voor kwaliteit en de H (High Speed) (2.74 megapixel) voor een snelle camera.
Met de X en H variatie greep Nikon terug naar een oude traditie. Een F, F2 en een F3 waren voor de sport- en actie-fotografen ook leverbaar in een snelle High Speed variatie. Een F High Speed Sapporro uit 1972 maakte 7 fps (foto's per seconde). Latere F's gingen tot 10 fps. De F2 HS kon ook 10 fps en een F3H uit 1996 haalde 13 fps.
Ook de D2 kende 2 variaties de Nikon D2X met 12,4 megapixel en de D2H(s) met 4,1 megapixel. Nu kwam de X variatie wel een jaar later (2004) op de markt, dan de H. Bijzonder was dat de D2H een eigenzinnige Nikon sensor, de JFET LBCAST had, een voorloper op de nu gebruikte CMOS sensors. Nu bestaat bij mij de indruk dat de H variaties van F's en D's wel geliefd waren bij de sport- en actie-fotografen, en dat de omzet bestond uit de X variaties. Voor een kleine doelgroep werd een bijzonder snelle camera gemaakt. Ook een kwestie van laten zien wat je kunt. En dat is nu bij de D3 omgedraaid. Er is geen D3H meer. Met de D3S kun je ook gewoon 24 fps maken, alleen heet dat dan video. Hier kom ik straks nog op terug. In 2007 kwam de D3, een jaar later in 2008 kwam de D3X en weer een jaar later de D3S. Een ieder is heel tevreden met de D3(S), en het een kleine groep gaat voor de kwaliteit van de D3X. Of men gebruikt een D3X om achteraf meer in een foto te kunnen snijden. Pixels genoeg.
Nikon sensor.
Veelal gebruikt Nikon sensor's van Sony, dan wordt er wel steeds bij gezegd: met Nikon specificaties. Met een glimlach op het gezicht wordt de opmerking aangevuld: Sony maakt de sensors met een Nikon machine. Ook de nu wat oudere D3 heeft waarschijnlijk een Sony sensor. En dan bij de D3S heeft Nikon kennelijk zelf de sensor ontwikkeld. In de Nederlandse brochure van de D3s staat:
Hoge pixeldichtheid: het voordeel van Nikon's FX-formaat met 12,1 megapixels
In hun streven om de legendarische prestaties van de D3 te overtreffen, hebben Nikon's technici de beeldsensor van de D3S volledig opnieuw ontworpen en de innerlijke structuur verder geoptimaliseerd, terwijl het aantal pixels en de hoge pixeldichtheid gehandhaafd zijn gebleven voor een nog groter belichtingsgebied bij hoge ISO-prestaties. Het resultaat is dat de manier waarop de D3S licht vastlegt en weergeeft nog door geen enkele andere camera is geëvenaard*. Dit draagt op zijn beurt bij aan een aanzienlijk hogere signaal-ruisverhouding en een groter dynamisch bereik, wat wordt weerspiegeld in de ongeëvenaarde beeldkwaliteit van stilstaande beelden en filmbeelden binnen het bredere ISO gevoeligheidsbereik.
En ook de sensor van de D3X schijnt een Nikon ontwerp te zijn, alhoewel de sensor van de Sony A900 er wel op lijkt. Dat de D3S kennelijk een Nikon sensor is blijkt wel uit het feit dat geen van de concurrenten een camera heeft met dezelfde fabelachtige prestaties bij opnamen met een hoge ISO gevoeligheid.
Waar onderscheidt zich nu de Nikon D3S?
Als je veel tests leest, dan zie één overeenkomst: Er is geen andere camera die vrijwel zonder ruis met hoge ISO's kan werken. Tot ISO 6400 geen ruis te zien. Je gelooft je ogen niet. Daarboven hangt het af van de omstandigheden. Wil je eens grote foto's zien gemaakt met verschillende hoge ISO instellingen: http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/digitalcamera/slr/d3s/sample.htm
Andere pluspunten van de Nikon D3S.
Met de nu gemakkelijk bedienbare Live-View knop (makkelijker dan de draaischijf, zoals bij de D3 en D3X) is Live-View een behoorlijke toevoeging. De scherpstelling in Live-View gaat middels contrastdetectie en dat werkt in de D3S beter dan in de D3. De Live-View AF is trefzekerder, en geeft minder pendelen van het objectief. De nieuwe D3100 en D7000 hebben een nog betere Live-View knop oplossing middels een schakelaartje dat makkelijk met de duim te bedienen is. Live-View lijkt mij handig in gebruik op een statief en of in een studio. Je neemt even de tijd om goed te kadreren.
Aanvankelijk zag je de mogelijkheid om films met een fotocamera te maken bij de amateurcamera's, maar de D3S heeft het ook. Ondanks de 720p mogelijkheid geeft de D3S een goede AVI kwaliteit. Nikon liet dit voorjaar op een persconferentie in een Amsterdams filminstituut een film gemaakt met de D3S projecteren op een scherm van zeg 2 bij 3,5 meter (had geen liniaal bij me). Indrukwekkend. De nieuwe D3100 en D7000 hebben full HD video met 1080p maar dat wordt weggeschreven in een gecomprimeerde MPEG-4 AVC/H.264. Als je dat op een televisie laat zien, is het best leuk, maar haalt het niet bij de Motion-JPEG kwaliteit van de D3S. Met de D3S maak je eigenlijk 24 foto's per seconde.
Ook de D3S films hebben last van het “jello”-effect, wel aanmerkelijk minder dan bij een D90 of D300(S). Deze naam wordt het meest gebruikt voor het vertragende effect dat je ook met een jelly-pudding kunt bereiken door deze van links naar rechts te bewegen. Bij een pan-beweging lijkt een vierkant heel veel op een trapezium. Google maar eens naar het effect. De meeste fotocamera's hebben er last van.
http://www.facebook.com/video/video.php?v=672081481162
En google: “Nikon D3S The Chase” om de film te zien die op de Photokina vertoont werd.
En hier kun je allerlei filmtips lezen:
http://www.nikon-highlights.de/de-de/images/download/nikon_d3s_videobooklet.pdf
Als liefhebber fotograaf hoef ik zelf geen video, maar een professional kan bij een reportage toch niet meer met alleen foto's aankomen. De klant verwacht een Blue Ray DVD met HD video en foto's.
Wat anderen ervan zeggen.
DxOMark (onderdeel van DxO Labs) test vele objectieven en camera's. En als je nu bij hen kijkt naar Camera Sensor > Densor rankings, dan zie je het volgende rijtje: 89 punten: Phase One P65 Plus; 88 punten: Nikon D3X; 87 punten: Phase One P40 Plus; 82 punten: Pentax 645D + Nikon D3S. Nu hebben de Phase One + Pentax camera's een aanzienlijk grotere sensor (40x54 of 33x43mm). Dat geeft ze de bovenste plek. De testen van DxOMark zijn behoorlijk breed. Ze kijken naar Dynamisch bereik, Kleur diepte en Ruis voor wat betreft de sensor.
Ook in andere testen zie je dat de D3s er goed uit komt. Soms is het een gelijk spel in een vergelijking met een Canon 1D Mk IV (testen van Phoblographer + PhotoRadar). Lees ze zelf eens: http://www.nikonlinks.com/equipment_digital_d3.html een overzicht van ongeveer 30 verschillende testen.
Wat valt er te verbeteren?
- Sluitertijd van 1/16000 (de D1 had deze sluitertijd), nodig om met ISO 10.000 + te kunnen werken.
- Lv en film knop combineren zoals bij de D7000.
- Films met Full HD video en 1080p.
- Belichtingscorrectie met (vergrendeld) instelwiel zoals bij de Coolpix P7000.
- Zet de schakelaar van de vergrendeling van de scherpstelselectieknop op 4 uur. Nu staat hij op 6 uur en zit de schakelaar van de AF-veldstand in de weg.
- Video met 24, 25 en 29,97 bps. Sla 3D video nog maar even over.
- De D3S heeft een zogenaamde “stille” modus. Het geluid hiervan mag nog wel wat zachter.
- Graag weer gewoon ISO 100, ISO 50 mag ook.
- Schakel de De Beukelaar (oude Belgische importeur) weer in om de gebruiksaanwijzing te schrijven. Het Nederlands dat zij schreven was een genot om te lezen.
Met dank aan Nikon Nederland voor het uitlenen van een D3S camera.
Hans Braakhuis
Nikon D3S, beschouwing Nikon D3S, review Nikon D3S, test Nikon D3S